Vacip Kurban Nedir

Kurban Ne Demektir?

Cevap: Kurban bayramı günlerinde Allah Teâlâ’ya yaklaşmak için ibadet niyetiyle kesilen özel hayvanlara Udhiye/kurban denir. Türkçemizde “udhiye” için sadece “kurban” kavramı kullanılır. Buna göre; kurban deyince dilimizde diğer türleri bir yana bırakarak, sadece kurban bayramında kesilecek olan kurbanlık anlaşılır. Kur’an’da “kurban” kavramı “kendisiyle Allah’a yaklaşılan şey” anlamıyla, udhiye ve hedy kavramlarından daha kapsamlıdır. Udhiye ve hedy, sadece hayvan cinsini karşılarken kurban kavramı bitkiyi de kapsar. Zira Kur’an’da Âdem (Aleyhi’s-Selam)’ın oğullarının kıssası anlatılırken, her iki oğlun kurban takdim ettikleri belirtilmesine karşın bu kurbanın cinsi açık bir şekilde beyan edilmemiştir. Hadis kaynaklarında, Âdem’in iki oğlunun takdim ettikleri kurbanlardan birinin hayvan, diğerinin ise ekin olduğu belirtilir. Kurbanın hadislerdeki kullanımı da dikkate alındığında kavramın Kur’an’da, hayvanların yanı sıra toprak ürünlerini de kapsayacak şekilde kullanıldığı görülür. Takdim edilen nesne olma yönünden ele alındığında kurbanın asıl anlamı, sadaka olarak kendisiyle Allah’a yaklaşılan her şeydir. Bu tanıma göre, kendisiyle Allah’a yaklaşılan şey olarak tanımlanan kurban, tasadduk edilen her şeyi kapsayan anlam genişliğine sahiptir. Kurban, geniş ve dar manada olmak üzere başlıca iki anlama sahiptir: Geniş manada kurban, “hedy”, “udhiye” ve “akîka” niyetiyle yapılan kesimlerin hepsine şamil bir kavramdır. Dolayısıyla en genel anlamıyla kurban: Belirli şartları taşıyan hayvanı, ibadet maksadıyla, usulünce boğazlamak veya bu şekilde boğazlanan hayvandır. Nitekim Ömer Nasuhi Bilmen ’in “Kurban; Allah Teâlâ’ya yaklaşmak için kurban niyetiyle kesilen hususî hayvandır” şeklindeki tarifi bu manayı ifade eder.

 

Kurban Kelimesi Lügat ve Istılah İtibarıyla Hangi Anlamı Taşımaktadır?

Kurban sözlükte kendisiyle Allah Teâlâ’ya yakınlaşılan şeye söylenmektedir.[1]  قرب(ka-ru-be) fiilinin mastarı olarak gelir ve yakınlaşma anlamını ifade eder.Padişahın yanında bulunan vezirlere de ona yakınlıklarından dolayı “kurban” denilir.[2] İslami ıstılahta ise kurban “ Allah Teâlâ’ya yaklaşma maksadıyla belirli şartlar maiyetinde Kurban günlerinde kesilen hayvana” denilmektedir.[3] Günümüzde de daha çok yaygın olan mana kurban kelimesinin kesilecek olan hayvana söylenilmesidir.

[1] Muhtaru’s-Sıhah, s. 560, ka-ra-be md., el-Kamusu’l-Muhît, s. 158, ka-ra-be md.,

[2] İbn Manzur, “Lisanu’l-Arab”, I/610, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut-Lübnan, 2013, B.II

[3] Mahmud Abdürrahim Abdülmün’im, “Mu’cemu’l-Mustalahât ve’l-Elfâzi’l-Fıkhiyye”, I/210, Daru’l-Faziler.

 

Kurban İle İlgili Kavramlar

  1. a) Kurban/Kurbet

Kurban sözlükte kendisiyle Allah Teâlâ’ya yakınlaşılan şeye söylenmektedir.[1]قرب (ka-ru-be) fiilinin mastarı olarak gelir ve yakınlaşma anlamını ifade eder. Padişahın yanında bulunan vezirlere de ona yakınlıklarından dolayı “kurban” denilir.[2] İslami ıstılahta ise kurban; “Allah Teâlâ’ya yaklaşma maksadıyla belirli şartlar maiyetinde Kurban günlerinde kesilen hayvana” denilmektedir.[3] Günümüzde de daha çok yaygın olan mana kurban kelimesinin kesilecek olan hayvana söylenilmesidir.

  1. b) Ze-be-ha/Zebh/Zebiha

Zebh, boğazlamak, hayvanın boğazına bıçak vurup damarlarını kesmek demektir. Boğazlanmış veya boğazlanacak hayvana da“zebiha” denir. Tezkiye de boğazlamak manasındadır. Tezkiye dinde iki türlü olur. Birincisi; hakiki ve iradeli yapılan tezkiyedir. Bu, bir hayvanı usulü dairesinde keskin bir aletle boğazlamaktır. İkincisi ise; hükmî ve zorunlu tezkiyedir. Bu da bir avın aldığı yaradan ibarettir. Av, şartları dairesinde bu yaradan ölünce boğazlanmış sayılır.

  1. c) Ne-ha-ra/Nahr

Bir hayvanı göğsü üstünden bıçak vurup boğaz damarlarını kesmeye “Nahr” denir. Deveyi zebh etmek mekruh olduğu gibi, koyun ve sığır hayvanını da nahr mekruhtur.

  1. d) Ne-se-ke/Nüsük/Menasik

Genelde Allah’a yakınlık sağlayan her türlü ibadet ve taat, özelde Allah için kurban kesme anlamına gelen bir kavramdır. Büyük İslam İlmihalinde bu terim hakkında şunlar kaydedilmiştir: Haccın farz, vacip ve sünnet olan herhangi bir fiiline: “nüsük” denir. Çoğulu: “menasik”tir. Bu tabir, esasen ibadet ve suyla bir şeyi temizlemek manasındadır.[4]

  1. f) Da-ha-ye/Uhhiyye/Tazhiyye

Kurban bayramında Hak rızası için kesilen kurbana “udhiyye”, bunu kesmeye de “tazhiye” denilir.

 

[1]Muhtaru’s-Sıhah, s. 560, ka-ra-be md., el-Kamusu’l-Muhît, s. 158, ka-ra-be md.,

[2]İbnManzur, “Lisanu’l-Arab”, I/610, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut-Lübnan, 2013, B.II

[3]Mahmud Abdürrahim Abdülmün’im, “Mu’cemu’l-Mustalahâtve’l-Elfâzi’l-Fıkhiyye”, I/210, Daru’l-Fazile

[4] Ömer Nasûhî Bilmen, Büyük İslam İlmihali, Hac Çeşitleri.

Bir Cevap Yazın